Αναπαράγουμε εδώ ένα άρθρο της Αναστασίας Καψάλη που δημοσιεύτηκε στο ΒΗΜΑ ΙΔΕΩΝ (Τεύχος 04/9/2009)
Οι μορφές συμμετοχής στην Πολιτική, όπως αυτές καλλιεργούνται σε διαφορετικές περιόδους, αντανακλούν τις δομές πάνω στις οποίες αναπτύσσεται η κοινωνική δραστηριότητα των πολιτών κατά τις περιόδους αυτές [1]
Ακόμη και αν αυτό αποτελεί προφανή διαπίστωση εμπεριέχει ανατρεπτικό συλλογισμό: δεν είναι τα Μέσα που κατευθύνουν την «κατανάλωσή» τους αλλά οι χρήστες τους που ενεργοποιούν τη δυναμική τους.
Δεν είναι η Πολιτική που κατευθύνει την πολιτική παρέμβαση αλλά οι Πολίτες που χτίζουν τις λειτουργίες ενδυνάμωσης ή αδρανοποίησης της συμμετοχής.
Ως εκ τούτου οι πολίτες, ενεργοποιώντας (ή απενεργοποιώντας) τη δυναμική των νέων δυνατοτήτων δημιουργούν τις προϋποθέσεις εκείνες που θα τους καταστήσουν ενεργούς (ή ανενεργούς) συνδαιτυμόνες στην άσκηση Πολιτικής.
Οι άνθρωποι που εμπνεύστηκαν, υλοποίησαν και στήριξαν την ιδέα του deb8 ξεκίνησαν από αυτήν ακριβώς τη βάση θεώρησης για την ενεργή συμμετοχή.
Από την πεποίθηση ότι η ενίσχυση της ιδιότητας «Πολίτης» και ο διαφωτισμός των εκπροσώπων της πολιτείας από τον ενεργό πολίτη δεν αποτελούν ουτοπικό σχεδιασμό.
Από τη συνειδητοποίηση ότι η παρεχόμενη από τα νέα Μέσα και εργαλεία δυνατότητα διάδρασης, όταν εξαντλείται στην ατέρμονη διαβούλευση, χωρίς να χάνει τη σημασία της, δεν ενεργοποιεί τη δυναμική της.
Ο σύγχρονος πολίτης όλο και λιγότερο αναζητεί λύσεις στις κυβερνήσεις.
Αυτό, βεβαίως, δεν αποδεικνύει ελαχιστοποίηση πολιτικής σκέψης/δράσης. Το αντίθετο.
Ερευνες [2] σύγχρονων αναλυτών αναδεικνύουν τη μεγιστοποίηση του βαθμού εμπιστοσύνης στη Δημοκρατία και επιβεβαιώνουν ότι οι πολίτες τείνουν να γίνονται περισσότερο απαιτητικοί.
Να, λοιπόν, το σημείο εκκίνησης του δικτυακού τόπου www. deb8.gr. Οσοι- πολίτες εθελοντές- ξεκίνησαν αυτήν την προσπάθεια και όσοι την πίστεψαν και συμμετείχαν- αλλά και όσοι ευχόμαστε να το κάνουν στο μέλλον- δεν αντιλαμβάνονται την Πολιτική ως ad hoc δημιούργημα ολίγων, με φυσική πορεία άσκησης δυνάμεων από πάνω προς τα κάτω.
Πιστεύουν στην πολιτική συμμετοχή και δράση, στη διαφάνεια των θεσμών και των πολιτικών δομών ως απαύγασμα της Δημοκρατίας που διεκδικεί ο πολίτης.
Και μάλιστα στον νέο δημοκρατικό χώρο που ανοίγει εξαιρετικές δυνατότητες στο αίτημα για συμμετοχή, το Διαδίκτυο. Τον χώρο, που, όπως πολύ σωστά επεσήμανε η Κamarck Εlaine σε πρόσφατη διάλεξή της, «μπορεί να δημιουργήσει ένα νέο είδος Δημοκρατίας, με τα χαρακτηριστικά της άμεσης και της αντιπροσωπευτικής».
Το deb8, ξεκινώντας τον Φεβρουάριο του 2009, έθεσε στόχο τη δημιουργία ενός δυναμικού χώρου σχολιασμού και κατάθεσης ιδεών και προτάσεων από τους χρήστες του Διαδικτύου επί των προγραμμάτων των κομμάτων- κοινοβουλευτικών και μη.
Αυτό που επιχειρήθηκε δεν ήταν η απλή ανάρτηση των προγραμμάτων αλλά η δυναμικότερη προβολή του περιεχομένου τους και κατ΄ επέκταση η δημιουργία κινήτρων ανάγνωσης και σχολιασμού τους.
Διαμορφώθηκαν ξεχωριστοί «χώροι φιλοξενίας» για κάθε κόμμα και έγινε προσεκτική δουλειά επεξεργασίας, όχι του περιεχομένου αλλά της δομής τους. Τα κείμενα οργανώθηκαν σε σαφέστερες θεματικές υποκατηγορίες- σε μεγάλο βαθμό ομοιογενείς στη σειραϊκή ανάγνωσή τους.
Επιπροσθέτως, κατατμήθηκαν κατά τρόπο που διευκόλυνε τον σχολιασμό συντομότερων αποσπασμάτων ή συνολικότερων θεματικών. Τόσο σε μορφολογικό όσο και σε τεχνικό επίπεδο διαμορφώθηκε ένα περιβάλλον πολιτικό, δυναμικό και εύληπτο. Θα αναρωτηθεί κανείς: «Και γιατί όλη αυτή η προσπάθεια;».
Γιατί τα κείμενα των προγραμμάτων δεν απαξιώθηκαν από τα κόμματα -μόνο- ως προς τη χρησιμότητα και την εξέλιξή τους, αλλά και από τους πολίτες που έβλεπαν σε αυτά μια συνεπή (ή ασυνεπή) έκδοση πολυσέλιδων και άστοχων σχεδιασμών. Το deb8 επιχείρησε να αλλάξει αυτή τη συνθήκη. Να καταστήσει τα κείμενα των προγραμμάτων όχι στατική αλλά δυναμική παρουσία, εξελισσόμενη και διαμορφούμενη, όχι μόνο με ευθύνη των κομμάτων αλλά και των πολιτών. Και, βέβαια, να καταστήσει τις παρεμβάσεις των πολιτών όχι ένα «υλικό» διαβούλευσης αλλά μαγιά αλλαγών και προσαρμογών.
Γιατί οι πολίτες έχουν δικαίωμα και υποχρέωση να παρακολουθούν και να κρίνουν συνολικά τις προτάσεις όλων των κομμάτων και είναι η μόνη «δύναμη» που μπορεί να το κάνει σε διακομματικό χώρο. Η δυναμική δομή του ανθρώπινου δυναμικού τουdeb8αποδεικνύει του λόγου το αληθές. Από τη διαχειριστική ομάδα και τους διαύλους επικοινωνίας με τα κόμματα ως την ομάδα που επιβλέπει τη διαφάνεια της προσπάθειας και τους εθελοντές που συμμετέχουν σε αυτήν αναπτύσσεται και εξελίσσεται ένα φάσμα πολιτικής λειτουργίας και συμμετοχής που ξεπερνά παραδεδομένες μορφές και δομές δράσης.
Γιατί έτσι οι πολίτες αποδεικνύουν ότι μπορούν να προσπερνούν κομματικές αποχρώσεις και ιδεοληψίες και να συμμετέχουν από κοινού σε μια προσπάθεια ανάληψης της ευθύνης που τους αντιστοιχεί απέναντι στις αποφάσεις που ορίζουν τον σχεδιασμό του μέλλοντός τους. Το deb8 κατάφερε να συσπειρώσει σε αυτήν την προσπάθεια ανθρώπους από διαφορετικούς πολιτικούς και ποικίλους κοινωνικούς χώρους δράσης. Ανθρώπους του Διαδικτύου αλλά και όσους πιστεύουν στη δυναμική του Μέσου, ακόμη και αν δεν έχουν σταθερή ή προγενέστερη παρουσία σε αυτό.
Κατά την περίοδο προ των ευρωεκλογών του Ιουνίου 2009 ζήσαμε την υπερφόρτωση των παραδοσιακών Μέσων με τους πρωταγωνιστές της αναμέτρησης. Πέτυχε το πείραμα; Τουναντίον.
Τα παραδοσιακά Μέσα ήταν οι μεγάλοι ηττημένοι.
Κατάφεραν να ενημερώσουν ελάχιστα για αυτό καθεαυτό το διακύβευμα των ευρωεκλογών. Και συζήτησαν, τελικά, με σκεπτικισμό την αδυναμία τους να κινητοποιήσουν το ενδιαφέρον του κοινού.
Σε απάντηση όλων αυτών οι πολίτες του Διαδικτύου ενεργοποιήθηκαν στα δικά τους δίκτυα- όπως άλλωστε συμβαίνει και εκτός προεκλογικής περιόδου-, ανακινώντας συζητήσεις με θεματολογία εστιασμένη στην ευρωπαϊκή ατζέντα και παρακολούθησαν ενεργά την εκλογική διαδικασία, τόσο στην Ελλάδα όσο και στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες.
Το deb8 στο πλαίσιο του αφιερώματος για τις ευρωεκλογές ανήρτησε τις διακηρύξεις μεγαλύτερων και μικρότερων κομμάτων, κάνοντας έναν αγώνα δρόμου συνεργασίας με τα περισσότερα κόμματα.
Φάνηκε, όμως- από τον αριθμό των επισκέψεων των χρηστών- να κερδίζει έδαφος η α-συμμετοχική ενημέρωση.
Αυτό που έλειπε ήταν ο κοινός χώρος συζήτησης πολιτικών- πολιτών. Η αίσθηση, δηλαδή, πως ό,τι συζητείται αφορά τον πολίτη σε τέτοιο βαθμό ώστε να κινητοποιήσει τη συμμετοχή του.
Αυτό επετεύχθη με τη διοργάνωση του πρώτου- στην Ελλάδα-live web deb8 υποψήφιων ευρωβουλευτών, που με τη συνδρομή τόσο των ανθρώπων του deb8 όσο και αρκετών άλλων που συνέδραμαν στην υλοποίησή του κατάφερε να καλύψει το κενό που άφησαν τα υπόλοιπα Μέσα.
Εθεσε τους πολίτες επικεφαλής της διοργάνωσης, της διαμόρφωσης των θεματικών και των ερωτήσεων, της υποστήριξης και της συλλογής των ποιοτικών αναλύσεων.
Κυρίως όμως κατάφερε να αποδείξει ότι οι πολίτες όταν συνεργάζονται δημιουργικά και αποκτούν το δικό τους βήμα αλλάζουν την πορεία των πραγμάτων.
Δεν χειροκροτούν αλλά χειροκροτούνται από τους πολιτικούς.
Το deb8 θα συνεχίσει γιατί «οι πολίτες μπορούν να είναι οι δυνάμεις κρούσης της Δημοκρατίας» [3]
[1]: Communication,Culture and Ηegemony: From the Μedia to Μediationsby Jesus Μartin Βarbero
[2]: World Values Survey in «Ρostmodernization Εrodes Respect for Αuthority, but Ιncreases Support for Democracy» by Ιnglehart Ronald
[3]: Varieties of Ρarticipation in Complex Governanceby Αrchon Fung